De seconde is de basiseenheid van tijd, en elke andere tijdseenheid is een veelvoud ervan. Sinds 1967 wordt ze gedefinieerd als 9.192.631.770 perioden van de straling van een cesium-133-atoom.
Een minuut telt 60 seconden, een uur 60 minuten en een dag 24 uur, dus deel door 60 om van seconden naar minuten of van minuten naar uren te gaan, en door 24 om van uren naar dagen te gaan. Een dag is 86.400 seconden.
Het omrekenen van grotere tijdseenheden, zoals dagen, weken, maanden en jaren, vereist een andere aanpak. Het aantal dagen in een week is 7, en het aantal dagen in een maand varieert afhankelijk van de maand en het jaar. Om van dagen naar weken om te rekenen, deel je door 7, en om van dagen naar maanden of jaren om te rekenen, moet men rekening houden met de specifieke kalender en schrikkeljaren. Deze omzettingen zijn complexer en vereisen vaak het gebruik van kalenders of gespecialiseerde tools.
Waarom zijn er 24 uur in een dag?
De dag van 24 uur is Egyptisch: zij verdeelden het daglicht in 12 uur en de nacht in 12. De verdeling van uren in minuten en seconden op basis van 60 is Babylonisch van oorsprong, en de twee werden pas later door Griekse astronomen samengevoegd.
De Egyptenaren verdeelden de dag in 12 uur daglicht en 12 uur duisternis, wat de dag van 24 uur opleverde. Het stelsel op basis van 60 van de Babyloniërs gaf de verdeling van uren in minuten en seconden. Deze verdeling werd waarschijnlijk beïnvloed door het waarnemen van hemellichamen, zoals de zon en de maan, die een natuurlijk ritme boden om de tijd te meten. Ze verspreidde zich geleidelijk naar andere beschavingen, waaronder de Grieken en de Romeinen, en werd uiteindelijk algemeen aanvaard.
De dag van 24 uur heeft zich deels gehandhaafd omdat 24 netjes deelbaar is in helften, derden, kwarten, zesden en achtsten. Decimale tijd, met dagen van 10 uur, werd in 1793 in het revolutionaire Frankrijk geprobeerd en in 1795 weer afgeschaft.
Waarom zijn er 60 minuten in een uur en 60 seconden in een minuut?
De 60 in minuten en seconden komt van het sexagesimale (grondtal 60) getalstelsel van de Sumeriërs, dat rond 2000 v.Chr. in gebruik was en aan de Babyloniërs werd doorgegeven. Hetzelfde stelsel geeft de cirkel van 360°, al is de dag van 24 uur Egyptisch.
De keuze voor 60 als basis voor tijdmeting is toe te schrijven aan de deelbaarheid ervan. Het getal 60 heeft veel delers, waaronder 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20 en 30. Door die deelbaarheid werden berekeningen en omrekeningen gemakkelijker voor oude astronomen en wiskundigen.
Het zestigtallig stelsel ging van de Sumeriërs naar de Babyloniërs en daarna naar Griekse astronomen, die het gebruikten voor delen van een graad. Middeleeuwse geleerden breidden het later uit tot het uur, en zo kregen we minuten en seconden, ook al zijn de redenen om 60 te kiezen misschien in de geschiedenis verloren gegaan.
Metrische tijd
Metrische tijd is een uniek systeem om de tijd te meten dat afwijkt van de traditionele 24-uursklok die in de meeste delen van de wereld wordt gebruikt. Het is gebaseerd op het decimale systeem, waardoor het consistenter en gemakkelijker te berekenen is. In dit systeem is een dag verdeeld in 10 uur, elk uur in 100 minuten en elke minuut in 100 seconden. Dit betekent dat een metrische dag bestaat uit 100.000 metrische seconden, waardoor conversies tussen verschillende tijdseenheden veel eenvoudiger zijn.
Het concept van metrische tijd werd voor het eerst voorgesteld in de late 18e eeuw tijdens de Franse Revolutie, als onderdeel van het bredere metrische meetsysteem. Hoewel het niet wijdverspreid werd aangenomen, blijft metrische tijd mensen door de jaren heen intrigeren en fascineren. Voorstanders betogen dat het een meer logische en efficiënte manier biedt om tijd te meten, waarbij de noodzaak voor complexe berekeningen en conversies wordt geëlimineerd.
Decimale tijd was minder dan twee jaar de officiële tijd in Frankrijk, van 1793 tot 1795. Uurwerkmakers maakten decimale horloges, maar het publiek negeerde ze grotendeels. Swatch probeerde het in 1998 opnieuw met Internet Time, 1.000 '.beats' per dag, wat ook niet aansloeg.
Unix-tijd
Unixtijd (ook POSIX- of epochtijd genoemd) is het aantal seconden sinds 00:00:00 UTC op 1 januari 1970, opgeslagen als één getal. Systemen die het opslaan als een 32-bits geheel getal met teken, raken op 19 januari 2038 om 03:14:07 UTC door hun bereik heen.
Omdat Unixtijd één geheel getal is, is rekenen met tijd gewoon aftrekken: trek de ene waarde van de andere af en u hebt de seconden ertussen. Tijdstempels van bestanden en geplande gebeurtenissen worden vaak zo opgeslagen.
Unixtijd negeert schrikkelseconden, de extra seconden die af en toe aan UTC worden toegevoegd om gelijke tred te houden met de rotatie van de Aarde. Elke Unixdag wordt geteld als precies 86.400 seconden, ook een dag die er echt 86.401 telt.